Balıkesir, hem Ege hem de Marmara Denizi'ne kıyısı olan konumuyla, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış zengin bir kültürel mirasa sahip bir şehirdir. Şehrin tarihi ve kültürel zenginlikleri, antik dönemlerden günümüze uzanan derin bir iz bırakmıştır.
| Tarihi ve Kültürel Zenginlikler
- Roma ve Bizans Dönemi: M.Ö. 129 yılında Roma İmparatorluğu'nun egemenliğine giren bölge, M.S. 395'te Roma'nın ikiye ayrılmasıyla Bizans İmparatorluğu'nun bir parçası olmuştur. İmparator Hadrianus'un burada başarılı bir av yapması üzerine kurduğu kente Hadrianoutheria adının verildiği rivayet edilir.
- Selçuklu ve Osmanlı Dönemi: Anadolu Selçuklu Devleti'nin yıkılmasının ardından bölgede Karesi Beyliği kurulmuştur. İbn Battûta'ya göre şehir, Karesi Bey tarafından kurulmuştur. Karesi Beyliği, denizcilik alanında oldukça güçlü bir beylik olarak öne çıkmıştır. Daha sonra Osmanlı Devleti'nin hakimiyetine giren Balıkesir, Karesi sancağı adıyla uzun yıllar Osmanlı idaresinde kalmıştır.
- Milli Mücadele Dönemi: Balıkesir, Milli Mücadele sırasında önemli bir rol oynamış, Redd-i İlhak Cemiyeti'ni kurarak işgale karşı ilk direnişi gösteren iller arasında yer almıştır. Şehir, 6 Eylül 1922'de düşman işgalinden kurtulmuştur.
- Antik Kentler: Balıkesir, Kaz Dağları'nın eteklerinde yer alan Antandros Antik Kenti ve Kapıdağı Yarımadası'ndaki Kyzikos Antik Kenti gibi önemli antik yerleşimlere ev sahipliği yapar. Bu kentlerde Roma dönemine ait mozaik ve freskler, amfitiyatrolar ve tapınak kalıntıları görülebilir.
- Osmanlı Dönemi Yapıları: Şehir merkezinde yer alan Zağnos Paşa Camisi ve Külliyesi, Yıldırım Camisi ve Saat Kulesi gibi yapılar, Osmanlı mimarisinin güzel örneklerindendir. Ayrıca ilçelerde de tarihi camiler ve hanlar bulunmaktadır.
- Somut Olmayan Kültürel Miraslar: Balıkesir'in zengin kültürel yapısı, göçmenlerin ve mübadillerin etkisiyle oluşmuş mozaik bir dokuya sahiptir. Şehrin önemli kültürel değerleri arasında şunlar yer alır:
- Yağcıbedir Halıları: Sındırgı ilçesine özgü olan bu halılar, Yörük kültürünün izlerini taşır. Renkleri ve motifleriyle geleneksel bir sanat eseridir.
- Geleneksel Sohbet Toplantıları (Barana): Bu geleneksel toplantılar, topluluk içi iletişimi ve kültürel aktarımı sağlayan önemli bir unsurdur.
- Gönen İğne Oyası: El sanatları alanında öne çıkan Gönen iğne oyaları, ilçe ekonomisi ve kültürü için büyük önem taşır.
| Doğal Güzellikler
- Kaz Dağları (İda Dağı): Balıkesir'in en önemli doğal zenginliklerinden biridir. Efsanelere göre Truva Savaşı'na tanıklık eden, oksijenin en bol olduğu yerlerden biri olarak bilinen bu dağ, biyoçeşitlilik açısından da oldukça zengindir. İçerisinde şelaleler, dereler ve endemik bitki türleri barındıran milli park, doğa yürüyüşü, kamp ve trekking gibi aktiviteler için idealdir.
- Şahinderesi Kanyonu: Türkiye'nin en uzun kanyonlarından biri olan bu kanyon, Kaz Dağları'nın derin vadilerinden biridir. Yüksek kayalıkları ve eşsiz manzarasıyla doğa severler için harika bir keşif noktasıdır.
- Hasanboğuldu Göleti ve Sütüven Şelalesi: Efsanesiyle ünlü bu gölet ve şelale, serin sularıyla özellikle yaz aylarında ziyaretçilerin uğrak noktası olur.
- Ayvalık Adaları: Balıkesir'in en popüler turistik bölgelerinden biri olan Ayvalık, irili ufaklı 22 adadan oluşan bir takımadaya sahiptir. Bu adalardan en büyüğü olan Cunda (Alibey) Adası, tarihi taş evleri, dar sokakları ve lezzetli balık restoranlarıyla bilinir.
- Erdek ve Marmara Adası: Marmara Denizi kıyısında yer alan Erdek, temiz plajları ve sakin atmosferiyle öne çıkar. Erdek'ten kalkan feribotlarla ulaşılabilen Marmara Adası ise doğal güzellikleri ve mermer ocaklarıyla ünlüdür.
- Gönen Kaplıcaları: Romatizma ve sinir hastalıkları gibi rahatsızlıklara iyi geldiği bilinen Gönen Kaplıcaları, modern tesisleriyle ziyaretçilere hizmet verir.
- Manyas Kuş Cenneti Milli Parkı: Göçmen kuşlar için önemli bir durak olan Manyas Gölü, yüzlerce kuş türüne ev sahipliği yapar. Kuş gözlemciliği yapmak isteyenler için eşsiz bir yerdir.
| Ne Yenir?
- Kuzu Etli Yemekler: Balıkesir'in meşhur kuzu çevirmesi, mutlaka tatmanız gereken yöresel bir lezzettir. Şehir merkezindeki lokantalarda ve köylerde kuzu tandır, kuzu haşlama ve saç kavurma gibi yemekler de bulabilirsiniz.
- Hoşmerim: Balıkesir'e özgü bir peynir tatlısı olan hoşmerim, taze peynir, irmik ve şekerle yapılır. Üzerine ceviz veya fıstık serpilerek servis edilir.
- Papalina Balığı: Ayvalık'a özgü bir sardalya türü olan papalina, küçük boyutlu ve oldukça lezzetli bir balıktır. Kızartması en popüler tüketim şeklidir.
- Deniz Mahsulleri: Kalamar, karides ve midye gibi deniz mahsulleri, Balıkesir'in sahil restoranlarında en taze haliyle servis edilir.
- Zeytinyağlı Enginar: Özellikle Ayvalık ve Edremit bölgesinde yetişen taze enginarlar, zeytinyağlı yemeğiyle oldukça popülerdir.
- Yöresel Otlar: Kaz Dağları ve çevresinde yetişen radika, cibes otu, ısırgan otu gibi otlar, genellikle zeytinyağlı salata veya kavurma şeklinde tüketilir.
- Balıkesir Mantısı: Şehrin merkezinde bulabileceğiniz Balıkesir mantısı, normal mantıdan farklı olarak daha büyük ve yoğurtlu sosla servis edilir.
- Ayvalık Tostu: Ayvalık'ın sembolü haline gelmiş olan bu tost, bol malzemesiyle ünlüdür. Özel ekmeği, sucuk, salam, sosis, kaşar peyniri ve turşu ile yapılır.
Balıkesir, hem Ege hem de Marmara'nın lezzetlerini bir araya getiren zengin bir mutfağa sahiptir. Coğrafi konumu sayesinde yöreye özgü otlardan deniz ürünlerine, meşhur et yemeklerinden hamur işlerine kadar birçok farklı lezzeti bulabilirsiniz.